DOFINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW BUDŻETU PAŃSTWA

POSTĘP BIOLOGICZNY W PRODUKCJI ROŚLINNEJ

(l. p. wg załącznika do Rozporządzenia MRiRW: 22)

 

                               Tytuł projektu

 

Wpływ parametrów środowiskowych oraz zmienność biologiczna Pleurotus ostreatus w zakresie działania nicieniobójczego na Heterodera schachtii

 

                      Instytucja finansująca

 

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Klimatu i Środowiska

                 Nazwa programu lub funduszu  

Badania podstawowe na rzecz Postępu Biologicznego w Produkcji Roślinnej

 

                     Planowany okres realizacji 2021-2025
 

               Wartość dofinansowania w 2021

 

216,000 zł

                          Planowany budżet 1 080 000 zł
 

                 Podmiot realizujący projekt

 

Uniwersytet Opolski, Wydział Przyrodniczo-Techniczny

 

                       Kierownik projektu

 

dr hab. Ewa Moliszewska, prof. UO

 

                                                                             Krótki opis projektu:

 

W warunkach prowadzenia prac hodowlanych buraka cukrowego duże znaczenie negatywne ma zasiedlenie gleby przez mątwika burakowego Heterodera schachtii. Zwalczanie tego agrofaga nastręcza duże trudności, a ostatnie zmiany klimatyczne cechujące się ocieplaniem klimatu tj. brakiem mroźnych zim, sprzyjają przetrwaniu populacji mątwika w glebie. Brak możliwości stosowania wydajnych i bezpiecznych dla środowiska sposobów walki z tym szkodnikiem jest bardzo dużym problemem, zwłaszcza dla hodowli. Największym problemem jest tu utrzymanie w stanie umożliwiającym uprawę buraka cukrowego szklarni oraz namiotów foliowych, gdzie nierzadko w ciągu roku wysiewa się bądź wysadza buraki dwa razy. Choć biologia mątwika burakowego została dobrze poznana, to w jego ograniczaniu i zwalczaniu stosowane są tylko metody biologiczne takie jak genetyczna tolerancja buraka na mątwika oraz antymątwikowe międzyplony. Wczesne porażenia roślin mątwikiem sprzyjają dalszym stresom biotycznym, tj. zgorzeli siewek, w dalszej kolejności także porażeniem przez Aphanomyces cochlioides, rizoktoniozę, fuzariozy, co zakłóca prace hodowlane. Ma to także bezpośredni wpływ na zmniejszenie obsady roślin, sprzyja późniejszym uszkodzeniom korzeni, co przekłada się na straty plonów. Ochrona gleby powinna być prowadzona stale, a metody powinny być wzbogacane o nowe możliwości, z dążeniem do poprawy skuteczności. Jedną z potencjalnych możliwości jest  wykorzystanie aktywności nicieniobójczej grzybni wegetatywnej boczniaka (Pleurotus spp.), która w obecności nicieni wytwarza struktury zawierające toksynę – kwas trans-2-decenodiowy ((ang.) trans-2-decenedioic acid) nazwany ostreatyną. Ostreatyna uszkadza błony komórkowe nicieni powodując zakłócenie funkcjonowania komórek nerwowych i mięśniowych. Do tej pory nie wykonano wielu badań z zakresu wpływu czynników zewnętrznych na produkcję toksyny ani zmienności w obrębie populacji bocznika pod względem tej cechy. Nie badano możliwości przeżywania i funkcjonowania/rozprzestrzeniania się grzybni boczniaka w środowisku glebowym, ani wpływu pokrycia gleby roślinnością przyczyniającą się do uruchomienia nicieni z form przetrwalnych. Biorąc pod uwagę braki wiedzy co do możliwości stosowania grzybni boczniaka w polu i w obliczu problemów w pracach hodowlanych związanych z zamątwiczeniem gleb warto jest przeprowadzić badania podstawowe wyjaśniające wspomniane wcześniej zagadnienia dotyczące biologii i rozwoju grzybni wegetatywnej boczniaka w specyficznych warunkach jakie stwarza gleba uprawna oraz wzajemnych interakcji w układzie patogen-roślina-środowisko.